*|| ••• BORDER LINE ••• ||*
_*”TAHCHAPA! Pasal hin’a hingding, pasal thi a thiding kahi.”*_
*•••••••••• PART -I •••••••••••*
_(21/02/2019)_
_By_
_*TangpaMinneo*_
______________________________
“`Based on true story of a brave KUKI army across Indo-Pak border.“`
______________________________
“`Introduction-“`
_Hiche *BORDER LINE* kiti thusim hi eimi, TAHCHAPA khat hinkho thusim tahbeh a thilsoh ahi. Thusim in atup le adoi pipen chu ahile; inam sung uva sepoy pangho, gollhang hihen lang, jinei-chanei ho hijongle, genthei athoh nahou le inlang a Anule apa, aji acha te a lhangai dan ho hetthem ding;chuleh namsung a sepoy pangho jouse jabol ding deisah ahi. Na dongma pa sepoy pang ahile nang lhangai a hinkho aman dan ho hetpeh ding gel in, na jipa sepoy ahile, nang le nachate nopsah ding dei jeh a a hinkho aphal geldoh jing in, Henu teho’n jong nacha te sepoy pang ahile Henu, nang ngai a vacha nou api lhangai a akam akah a apen khu geldoh u hite. Gam nompen a jong ichunnu toh umkhom ding ki ngaicha ahi. CHUNG PATHEN anga taopeh jing in._
__________________________________
*Ka hinkho thusim chu hiti hi ahi*
Keihi kaneova kipat a mi veise, damtih neilou tobang kana hi in, ka chennau Chandel district lang, kakhomin u vang hinsei da tang kating, hiche lai a chun thinglhang loubol a ahcha bang a kithai lele a mu masat neh doh masat kithoa hinna theiding lampi hola hung kivah kahiuve. Niseh nehding kihol thu le jingson janson ding ki maimo jen a genthei tah a hung khosa kana hiuve. Kaneo laichun lou kakon na uva damthei na in eina kikhen kangpi tahjeh in eihin podoh uvin, kakho mite in jong, _*”Soson* (keimin)_ vang, a damdoh ding tahsan aum hih e”_ tia mihon eina gel u mikhat chu kana hie. Lekha jong mibang in munhoi a kana sim joupon, kathi-kahin sahmo leuva umpa chun, Pathen thilgon jong hintin, aham² in class X kana chai in ahi. Kamang jengjong ana nomthei tapon, jankhat kamang in jong uicha khat in ka oi eipe peh in, kaloh asoh jingtan, kahin dingchu kei le kei jong kana ki tahsan thei tapon ahi. Keichu in a kachang a dalhah thei kahilou jeh chun loua naosen veding in ei na pui jiuve. Akah le _”Athi ding kahi hitam?”_ ti in tija tah in malam hinkho ding gelmo leuvin hinkho kahin mang e. Keiho hi ucha tamte kana hiuvin, hiche na kikah chun insung mipa, Kapa jong ana damthei kitpon, genthei kiti jongle, totna in kisei le *agen a kikhai* chu kana hiuve. Thinglhang loubol akihi jehchun genthei tincheng chu mitlhi pumin kahin thoh in ka hinkho chu kahin mang in, _”Jinga kathi dingham? Thai a kathi dingham?”_ tia lung gicha det² a Kanu ten eina tijat pi khat kana hi nalai e. Kaloi kagol ho chula, mi damthei hitauvin tin lhaile chople kitiho jong ana hat uvin, keichu mi nungdel in kapang jingtan, chapang kana hivang chun gellou ding tincheng kagel khom ji in, _”Pathen in hitiding a eina sem ahidem? Keijong kaloi-kagol ho bang in lhaile thei ingting hileng kanom tangeiye”_ tin Pathen koma kana kiphin ji in ahi. Dammo jalkhun a kana lup jing laihin ka Chunnu keiding in lhilong pumin atao jin, ka khahdoh a Kanu kamuji tengle kalung among jin, hinlah a mitlhi kamu ji tengle seiding helou in keijong kamoh lhiso jitai. Pathen in ka Chunnu taona asang in, thinglhang a loule ai, thingna-louna a kisem damdoi hochu Pathen in amanchah dan eihin hetsah tauvin ahile hichea konchun aban² in kahung kijen in themkhat vang kahin ahung nopjen tan ahi.
Class X kajo in jong tahsa damna in ajolou jeh chun lekha simna ding chu keiding a lampi kikhah abang jengta’n, ana damthei tama jongleng insung dinmun in vang ana tah joulou him² kana hikha kit e. Kakigel le kalha jong ase ji in, hinlah, _”Kavang le ham in atah joulou hitante”_ katin kalhi kaki theh jitai. Phat ahung chal² in hoilang a hungkon hiding ham? Sepoy kilah dingthu kaja in kenjong ummo man tiding ham? chun ka class X document ho kakipoh in, sepoy kila ding in kache tan ahi. Kanu in eina song pon, keima tahjong kana kisong pon, hinlah kaloi ho bol man chun thanop manin kaga jaotan ahile kahung lhaidoh jeltan, _”hiche vang kachunga Pathen thilgon mong² ahi”_ katin, kalhaidoh chun Pathen ka thangvah chimthei tapoi. Medical hung kivet dinghin kaki khoto lheh tan, a itih a ana damthei loupa chu medical a ka sochat dingchu *Van’a ga* kisei bepkheh in kagel in, hinlah Pathen kom a katao in, _”Paa. Hichan neihin lhuttah a ahile aban a kaki maito piding a jonghin nangman nei lamkai jeng’in, nakhut a kakipedoh e.”_ katin taona toh tho in kahung kive tan ahile ginchat khellam peh in Pathen in kataona asang in medical jong kahung pass kittai. Pathen in manna nom einei ahi kahe mong² tan, hichun kenjong tin le ha tho in kahung pang tan ahile genthei te Pathen in keiding in lampi ei honpeh jingtan, taona in ei mapui jingpeh in written kahin bol jongchun ei kithopi ding mi Pathen in eipe jingpeh in kahung pass doh tai. Mi asang aja lah a lhendoh khat kana hikhah chu kakigel le keile kei jong kana ki tahsan jou jipoi. Khosung mihon ei datman lheh jeng’in, _”Son. Nang nahungmoh lhaidoh vang. Patjang a sel kikai abang e”_ tin adai toh kopin ei kipapi theilheh jeng uve. Kanvang imajouse Pathen thilgon lele ahi kahe chen in, Kanu injong eihil jingin, insung genthei kahiu Pathen in ei hetthem uva keiho dia ki hinso na thei lampi eihin komu peh u ahi danho le ka malam hinkho kajot dan chu taona toh tho in eihil jing in ahi. Recruitment kajo tah vangchun ka potdoh dingchu Kanu in ei song joupon, inmai khokhel khalou pan gampam ka chotlut dingchu agel le eina lunggim pi mama jeng in ahi.
Hitia mi genthei tah khat kana hivang chun gollhang khat hina in kilungset pi Kikim kiti khat kana nei in, sepoy pangthei ding dinmun a kaum ajahdoh chun ama jong akipah lheh jeng’e. Kikim hi kisei le mingou ahi in, thao behseh lou, gong behseh la hilou; mihon ima in eigel peh hih jongle keidong in ka lungsung lengnu, *lunglai rose* atiuchu anahie. A gomsop in kisei le nungah melhoi tah, gollhang ahel ding kichutho hokhu ahi in, ama lungset kachan theichu vangpha kana kisa lheh e. Vangset na khat a kana vangset vang chun ei ngailu ding mihem kana nei nalai in ahi. Hinlah mi lungneo kenvang kana songlel lheh jie. Chomkhat jouin calling letter kahin mutan BSF a ding in kahung lutdoh tan ahile kanute’n *BORDER LINE*, Jammu, gal letol hatna mun a cheding kahijeh chun, ei lunggim pilheh in, hinlah malam hinkho a dinga kagel jeh u chun nomleng daleng _”Chelou thei kahipoi”_ kati in, kahung kigong doh tai. Kache konin kanunin eina hilin, _”Boi. Kol le vai lah a umding nahi in, mi muset na nahin toding chula hetsa ahi. Hijongle mitoh kina-kibou hinbol hih beh in. Insung genthei na kilesah ding nang nahitai”_ atin, ka damdoi ding eigon peh in taona ocheng in ei lhadoh tan ahile lungmong sel in kahung vaikon tan ahi. Training bolding a kache ding kon in jong ka insung mite ka lhahlel na ban a Kikim ka lhahlel vangchu, ohe! Ana val e. Damsung a kimu kitlou ding bang in kana kigel leuve. Hinlah chelou thei kana hitah loujeh chun ngailheh jongleng ngailou bang in kinungheilou beh in mitlha det² in ka penna vangkho, ka Chun le Jo, kangai Kikim dalha’n training nading mun Jharkhand a ki report ding in genthei na dingmun kahin jontai.
Kapen til’a kipat Manipur khokhel khalou pa chu mi jalah a angol kabang jeng in, thu kisei la kisa jouse chu kahet khatcha ajao tapon ahile ka dah lele jengta’n ahi. Mi thilbol jouse chu ase-apha helou in lamvet in kave den ji in, akah le kanuijong ahung ja jie. Northeast langa hung kipan hochu kaki ngailu dehset uvin, Bengali holeh kolho chun *Language problem* tin eina noise lheh jeng uve. Ama hon la ima a eimu lou, keihon la ipia kigel chom dehlou. Kaki nah lom² louvang u chun kana kimu nom ji pouve. Inlang a kahin dalhah Kanu le Kapa ho houpi na manphat jong kana mubeh pon, ahile ka lunghel na akibe cheh² jeng tai. Neh le chah ahung kikhel leh, inmun a inu angsung a naosen banga idei chan kiki thum a kiki phinji nalai ahi in, hinlah hilai muna chun ei le ei kikhohsah na ahung hitah jeh chun ka genthei na ahung kipan tai. Buneh ding akiti jongle bu a simthei la hilou, anchang khu thethu pou kine ji, inlang a ium le la bu man chet² kine ji ahin, inlang ka lhangai lheh jengta’n ahi.
Jan imut na manphat la um theilou, dan le mol nuia kium ahijeh chun munkhat ibol khel le tollai a kiop a inop ida kibanga gotna thohding hikit. *Kuki chapa* kahina lungchang podoh ding ana hipou² leng thingkeh pah lah² a kijep tona thei tahbah ahie. Eimi thinglhang a kon a hung kipan jong atam lheh in ahile lung mon² aum in, adehset in Manipur a kon’a hung hochu ki homtho tah in nupa ki lhalel kabang jeng tauve. Manipur a iumle meilhei hotoh akah le uilekel akibah ji vangchun, gampam a kisuto kahi phat u chun kakimoh ngai jeng uvin, tuile nga kabang kit ji tauve. Lunghel nan kadim uvin, inlang ngai ngen kahi jeh u chun, kei lunggel bang a kaloi le pai hon jong agel ding kahet jeh chun atot in kahung pang ji in, _”Loiteho. Ipi na lunggim piuham? Hilai a hi training a hung ihi pouve. *Pasal khompi mang* a ihung u ahibouve”_ tipou in katot jin ahile kaki moh nuisat ji tauvin ahi. Pasal seh² um kana hipou vin, numei jong tampi ajaovin, lupna gena achom² in eibol peh uvin, kaki muto jiteng ule ki ngailu tah in kaum jiuve. Pasal hobon chubang a ki lunghel jichu numei ho chu *seilou a mâng* ahijeng uvin, kenjong kaga totji in, _”Hibang a melhoi thei uva ipidia sepoy pentah nahung lhai u hamo? Nangho vang, pasal lahlou sagi sangin na mantam jouve”_ katin kadai jin ahile eina ngai thei lheh jiuve. Milah a atot a pang akihi jehchun loile pai hon eina ngaithei lheh jeng uvin ahi. Kaloi ho abang chu dongma nei a ainko ten a deisah lou toh, training kichai a kicheng ding a mouvon kichoh loitoh adim jeng uvin, keila ka lungset Kikim bou kachuti gel jingtan ahi.
Ohe! Training kahin bolpat u chu ipi kisei tadi ham? Ineolai a *sepoy* akitile lupmun a summu ding dan a kingaito chu atah a kahin thoh chun a hahsat dan vang, meidil a kium abang jeng’e. Jan la ki imu kha talou, imut phat ahitai tia imu dia iche jongle iki gelna a iki lhim laitah le mi hin koudoh kitji nalai u; van ivet le chung a chollha la vah emsel nalai. Hiche nuia chun ei kilih le sah jiuvin, bon lhoh lai hijongle _”*Bol’in*”_ akiti kalse chu ida-idoi a kiki lih jeng ji ahi. Mi veise ma akihi jeh chun hitia kahin bol² ule ka damthei nan ahin jou tapon, ka natnan eihin phah kigot phat in Kanu in kahung ding kon’a lou eisem peh ho chu kane ji in ahile ka phadom jin, lhai le chop kahin bolteng ule ka dip ahung nadoh kigo jin ahi. Hinlah kathoh tentun ji in, _”Nikhat teng ka ulsa lonman kamu teiding ahi”_ kati in, ka dip kakisip in, kahung pang ham² in ahile atamjo kahin jou tauve. Ka tahsa la akemsuh cheh² tan, bule me la akineh vanga oiva na thei ahi kit pon, ka damlou thu hin hedoh kitleu la, inlang a report chekit le ka fail del kit ding ahijeh chun ka thoh ham² ji in ahi. Phat ong kanei sung a ka inko te toh kaki hou tengle Kanu in, _”Boi. Naphat² hinam?”_ tia eihin dohji teng ule guhthim in imitlhi aki theh ji in, _”Henge Henu. Ima katipoi. Ka damsel e. Anop a nom ahibouve”_ kati jin, Kanu joh kale lhamon jitai. Ajehchu ka genthei thohdan thu jale ei nungkou nomding ahijeh chun kasei doh ngam ji pon, inmun a hibang chun kithoh le ki eujah jeng maithei ahi. Hinlah ka lung in, _”*Kei kahin laisen Kanu ganthei ponte*”_ kati in kakha kapet in kahin thoh tun² ji in, ka lunga kei le kei kaki hanlah ji in, _*”Ganthei thoh ding hena sa a kalhen”*_ ti in tin le ha tho in mitlhi lonni tamjongle keiman kana kitheh jitai. Kanu kangai leh, alangkhat a Kikim kangai leh, hinkho vang nopna him² aumpoi. Jan choldo phat kisan jong, lupna lingnei a imu bang in lunggel na in aki mathah den jitai. _”Kikim hin ipi lung ana gel tadeh o? Dongma dang ana nei kha tadem?”_ tin kana lunggim lheh jin ahi. Hinlah Pathen koma ka taokop jing in, ka masang lampi kahin jot jingtai. Training laitah a meipum kapding ahung kiti jiteng jongle kqdoi le tup nalai tahchu Kikim mai danin kagel ji in, kahin doi tohchet a kahin kap jichu, keichun la nungah ho mel bang a kana bola kakap vangchun mark kana mu hoilheh jeng ji in ahile kachung a hon eina pahcha lheh jeng uvin ahi. Hichan geia chu Kikim ka lungset nan ka malampi eina honpeh ahie. Genthei na tampi um henlang, tahsan a doujou lou natnan eitom jongle Kikim kagel doh jiteng le ka thohnat na kana haimil ji in, Kikim ngaia kamao jiteng jongle ka Chunnu taona ocheng chu keiding in ki lhamon na ocheng thupipen ahung hijing tai. Hitia chu Kikim jong ka Chunnu bang a kana monpi ka lungset khat chu ana hie.
Hapta lhungkei a phone mulou tobang akihi jeh chun phone choiphat akinei sun² le inko te le Kikim houpi dingchu ka ngahlel valji in kati kalu athah dohleu jie. Miss call ana kigollha ji in, ivet le iloi lepai chuleh insung mite ana hiji in, dohlou company call jong ana dimset jie. Miss call ana umho chu ile call tengle ajat² ahinsei jiuvin, _”Son. Mite vang sepoy apan kalse houpi thei ahi tapoe na?”_ tia hinsei loi aum in, kei chula koi nopsah malah in, _”Itih le inlang a suty kache in kahung umden dem? Kache pou² le kahung kinungle tahleh. Kon hilai a kolte kutgu aneh² jengding ham? Ama ho khutthah lhaona dinga umbon kihilou”_ katin aninga kei le kei kana kiphin lunghan na kom jong ana um dapoi. Jan imut chimlou jeh chun. Khatvej jong hi class kalah nauva kahung lulhuh, kamai a toupa sena a kahung kinei vangchu nople da umlou va _”Ao.ao. Idhar ao”_ eihin tichu seiding helou bang a bolin atiti kibol jeng. Ilu leilah ki phutlut a gamtin kigel ji ahi in, akah le ilunggel a chun senior hojong chu ijatvei hamkhat kana that man in, nivei thumvei lang thi jong ka lungthim a aum ki nalai uve. Ki nalthou dan chu ana hie. Training laitah a igilkel toh, Humpi ki sudoh akibah chubang laitah chun nikhat anne ding a queue a kadin pettah uvin kanung a Bengali hokhat in line ahin pal a ka masang a ahung dinchu keijong det² ngailou in bukong jepna in kanei in ahile kahung kipheng maito man uvin, Buneh jouvin punishment ahung kine kitta e. Bu ineh le kiva dom ahi in, punishment vang ijat ineh vang a ki valou ahi jeh chun kidu le kidumo le neh thou² ding chu ahijenge. Chubang dap laitah chun bonlhoh lai a ei kilih lele sah uvin ahile ka lungthim a Kanu in, _”Boi. Koima toh nakinah louding”_ ati kahin geldoh chun Kanu sei kangailou jeh a kathoh jeh chun kaki sihlheh jeng’in ka lungthim a Pathen le Kanu kom a ngaidam kathum tai. Punishment akineh le Bengali hochun a thohlel dehset uvin, _*”O Maa!”*_ tin apeng lih deh² jiuvin, hinlah keiho loichu thinglhang a hung kipan ki kou lau² in akah le punishment nehpet in jong kaki thim nuisat ji kit nalai uve. *Nehkhom atuie* kiti chu kahin thopeh uvin ahi. Sunday nikhat hi kaki cholpet uvin ka hinkho man kagel² le genthei kakisa val in guhthim in kalhi kana kitheh tan ahile hilaitah chun Kanu in eihin call chun _”Boi. Nadam hinam?”_ tia eihin dohchun kaki timjou tapon kahung moh kadoh tan ahi. Ka im joulou phat chun Kanu koma ka hinkho mandan jouse kasei tan ahile Kanu in jong ei vejou tapon hungdoh ding in ei kou² tai. Ngailut kiti jongle Chunnu ngailut na vang agil mong² e. Jopa ngailut na vang lamdang ngailut na ahi. Kapa in ei tilkhou jo in, _”Son. Pasal pi² Ipidia na lhiso ham? Ven. Nanghi Pathen in eiho insung mi lah a Joseph banga natundoh ahi. Na sopi hijat le Nanu le kei hi nang khut hat vanga hung hingding kahiuve. Pontho tah in pang in”_ eiti in, kagel le Kanu thusei la dih kasa in, Kapa thusei la dih kasa kit in, kaki gel² le Kapa thusei chun ka malam pi eihin peh joh jeh chun Kanu in ngailut valjeh a ei houpina ho ka nungngat in ka thoh tun² jengtai. Inu in ilhuh na muna kon eihung kaiding ahi in, ipa in vang ilhuh na muna kona ki thodoh a dindet dingdan joh eihil joh ana hie.
Pathen mapuina jal in training kahin chai tauvin, inlang a cheding kahin ti tauve. Training kabol sung uva sepoy von eipeh hou chu kahin ban hettup in, kahin kipoh tai. Inmun lhunding kalchu ka ngahlelta lheh jeng’in, Kanu le Kapa chuleh ka lungset Kikim melmu dingchu ngahlel val in, *Sakhi to a thancheng* kabang jengta’n ahi. Christmas mangding kabang jeng uvin, inmun lhunding kal chu ka ngahlel lheh jeng uve. Airport a angol kaga bang jeng tauvin, window lang a tou nomloi; thihse hin kipoh loi; sunsilk shampoo hin kipoh pa dehset chu tuchan hin Sunsilk ngen in kakou ji nalai uve. Ajehchu ka training bolnau mun a chu canteen a ichoh le thilman lhom cha² bou ahi. Window a tounom pachu iti tam itile, a toukhom pidinh pa kom’a chun, _”Kachil kaset nome. Window langa nei tousah uvo”_ ahin tikit nalai. Khatpa jongchu munkhat a ahung ki seplhu kitte. Anunga ho chung sena a ahung kinei le akam tam jep ti in kei mama chun kaga sei them sel in adamlou dan in kansei in kan huhdoh nah² e. Bathroom a khutsop ding kanti dehset u vangchun kaboi thouve. Ikhut ikoi le amacham a hung longjeng dan ahin in, ka tham² na uva angoljep khat in tap ahin khen bong kit nalai. Ki tousot le vangchu ki nekha teiding dan ahi. Ka touna a kon’a leiset kagah vetsuh le lunghel aum lheh in, Kanu ka geldoh in _”Henu. Nang jal a tunia hi leiset khellam a lengthei kahie”_ tin Pathen ka thangvah in, ka lungthim a _”Nikhat le vang. Kanu le Kapa jong ka tousah tei² ding ahi”_ Lenna in leiset ahin bokhum ding konhin kaloi hokhat hi seat belt ana kitoman kitlou. Lenna keng in leiset ahin het a, “Kiiiiittttttt” ahin titah khun amasang a touna a chun a chalpang aga kita kitle . Vo Henu! Ka chuti ki nuisat tho jeng uve. Kumlhah dingkon in Pu Mithun Jangpao totna dan in air hostess nu chu kahung kichu kit taovin, _”We’ll come again next time”_ katiu vin kahin dalha tauve. Kaha kumlhah ule keiho lah a nagoljep pa chun security ho koma a bag aga kithum kit in kamoh vet uvin, kamoh nuisat tho tauve. Hichun ka bag u ahin toldoh uvin, ki nuisat det² in kahung kilha uvin, ka inlam cheh u kahin jon tauvin ahi. _”Itih tah le Kanu le Kapa chuleh ka lungset Kikim mel kamudem?”_ tin tulihal airport a konin ka chenna vangkho jonding in bus a kahung kitungdoh in, lamlhung kei in ka khosung kimu pha nailou ahuvang chun kachuti galvet jingkei in ahi.
__________________________________
*•••••• END OF PART 1 ••••••*
_Aban jingle ana sim taote_
_*Pontho tah a *BORDER LINE* eihin simpeh u muntin a um kanam mite jouse chunga kipana kahin phonge. Chuleh adehset in mun chom² a um kanam Chan khompi sepoy jouse ka jana Salam kahin bol’e. Nangho jal’a lungmong a um kahiuve. Pathen in na mapui jing tauhen.*_
“`KAKI PAH E.
Keima“`
_*TangpaMinneo*_
_(+91 8131046031)_
________________________________
_*Copyright © TangpaMinneo 2019. All Rights Reserved*_